Gdy kupujemy działkę pod budowę domu mieszkalnego lub letniskowego może okazać się, że nie posiada ona przyłącza kanalizacyjnego. W takiej sytuacji musimy zająć się problemem ścieków we własnym zakresie. Wśród możliwości, jakie daje nam współczesna technologia jest montaż ekologicznego szamba lub przydomowej oczyszczalni ścieków. ? Czy szambo samospalające to najlepsze rozwiązanie?
Sieć kanalizacyjna w Polsce jest niedostatecznie rozbudowana, dlatego nie każdy może podpiąć się pod kanalizację miejską. Jeśli najbliższy kolektor jest oddalony od domu o kilkaset metrów, to podłączenie do kanalizacji jest nieopłacalne. W takiej sytuacji powinniśmy zastanowić się co nas interesuje: przydomowa oczyszczalnia ścieków czy szambo. Zastosowanie konkretnego rozwiązania zależy od wielu czynników, w tym od wielkości działki czy możliwości finansowych.
Jak działa szambo ekologiczne?
Szambem ekologicznym część osób błędnie nazywa przydomową oczyszczalnię ścieków z drenażem rozsączającym. Jest to duże uproszczenie, gdyż ani szamba, ani oczyszczalnie drenażowe nie są do końca ekologiczne. Na drenaż trafiają ścieki wstępnie podczyszczone, zawierające dużą ilość zawiesiny, która jest następnie odprowadzana do gruntu przez rury drenażowe, co może prowadzić do zanieczyszczania wód gruntowych.
Szambo ekologiczne działa na zasadzie mechanicznego podczyszczania ścieków i rozsączania ich do gruntu. Składa się z osadnika gnilnego i układu drenów, czyli drenażu, gdzie zachodzi częściowe oczyszczanie ścieków za pomocą tlenu (wentylacja drenażu). Osadnika gnilnego używamy tylko do wstępnego oczyszczania ścieków. Cięższe nieczystości idą na dno, a lżejsze od wody unoszą się na powierzchni. Tak oczyszczone ścieki płyną następnie na drenaż, czyli do gruntu.
Małe szambo na działkę rekreacyjną
Zgodnie z prawem, szambo można postawić tylko na działce, gdzie podłączenie do sieci kanalizacyjnej jest niemożliwe. Z tego powodu szamba najczęściej instalowane są na działkach rekreacyjnych. Aby zainstalować zbiornik, potrzebne jest zgłoszenie do starostwa (gdy pojemność maksymalna zbiornika jest mniejsza bądź równa 10 m sześć) lub uzyskanie pozwolenia na budowę (większe zbiorniki).
Potrzebną wielkość szamba powinniśmy oszacować na podstawie przewidywanego zakresu eksploatacji domku. Zbyt duże szambo może być niepotrzebnym wydatkiem dla właścicieli, podczas gdy wyjątkowo małe może okazać się w pewnym momencie niewystarczające i uniemożliwiać dalsze korzystanie z toalety. Przy wyborze pojemności szamba należy więc wziąć pod uwagę, ile osób będzie korzystało z działki, jak często i przez jaki okres. W przypadku rodzinnych ogrodów działkowych najczęściej wybierane są szamba o pojemności do 10 m sześć.
Szambo samospalające
Budując szambo, możemy wybrać spośród wielu rozwiązań dopasowanych do naszych potrzeb. Może to być szambo hybrydowe (do usuwania zanieczyszczeń wykorzystuje się czynny osad i proces natleniania), szambo tunelowe (pozwala na oddzielenie substancji nierozpuszczalnych w wodzie i utworzenie osadu na dnie zbiornika, który umożliwia biochemiczny rozkład zanieczyszczeń), szambo kontenerowe (najczęściej instalowane pod kontenerami sanitarnymi, nie zakopane w ziemi), szambo na deszczówkę.
Właściciele działek mają do wyboru także szambo samospalające potocznie zwane szambem samoczyszczącym, które bazuje na zjawisku sedymentacji, czyli rozdzielaniu zanieczyszczeń cięższych – stałych od ciekłych. Drugim ważnym procesem jest napowietrzanie, dzięki któremu bakterie będą stale oczyszczać wodę i rozmnażać się. W jednym z wariantów stosuje się zbiornik dwukomorowy oraz drenaż lub studnię chłonną, co pozwala na bezpieczne odprowadzanie wody ze zbiornika do gruntu.
Przydomowa oczyszczalnia biologiczna
Przydomowa oczyszczalnia biologiczna jest alternatywą dla tradycyjnego szamba. Działa tak samo, jak duże oczyszczalnie miejskie, ale na odpowiednio mniejszą skalę. W zbiorniku podobnym do wspomnianego powyżej osadnika gnilnego, ale z wyodrębnionymi komorami, umieszcza się złoże biologiczne (np. żwir, tłuczeń). Po wstępnym oczyszczeniu w osadniku ścieki przesączają się przez złoże biologiczne, gdzie dochodzi do pochłaniania pozostałych zanieczyszczeń przez mikroorganizmy tworzące błonę biologiczną. Oczyszczone ścieki są następnie odprowadzone do rowu melioracyjnego, rzeki lub gruntu. Mogą być również wykorzystane do podlewania ogrodu.
Pozostała na dnie zbiornika warstwa zanieczyszczeń ponownie trafia do osadnika gnilnego. W celu zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu oczyszczania konieczny jest stały przepływ powietrza przez złoże. Praca oczyszczalni ze złożem biologicznym może być całkowicie zautomatyzowana. Procesy zachodzące w zbiornikach oczyszczalni biologicznych są odizolowane od otoczenia. Z tego powodu przepuszczalność gruntu oraz poziom wód gruntowych nie zakłócają ich działania. Zbiornik jest w całości zakopany w gruncie i zajmuje powierzchnię kilku metrów kwadratowych.
Bakterie do szamba
Niezależnie od rodzaju i technologii pracy każda przydomowa oczyszczalnia do rozkładu ścieków wykorzystuje mikroorganizmy. Na rynku można znaleźć profesjonalne preparaty bakteryjne do obróbki ścieków w różnych formach. Zazwyczaj są w postaci proszku, granulek, płynu lub tabletek. Zwykle zawierają odżywkę startową oraz odpowiednio zestawioną kompozycję niepatogennych mikroorganizmów o ściśle ukierunkowanym działaniu, powodującym rozpad oraz degradację szkodliwych substancji w szambach i oczyszczalniach.
